Wat is RTTI?
RTTI staat voor Reproductie, Training, Transfer en Inzicht. Het is een taxonomie die je helpt om toetsvragen op verschillende cognitieve niveaus te maken, van eenvoudig naar complex.
RTTI is ontwikkeld als praktisch alternatief voor de bekendere taxonomie van Bloom. Het is specifiek gericht op het Nederlandse onderwijs en makkelijker toe te passen bij het maken van toetsen.
De vier niveaus uitgelegd
R - Reproductie
Dit is het basisniveau: letterlijk reproduceren wat je geleerd hebt. Denk aan definities, formules, feiten en begrippen die je uit je hoofd moet kennen.
Voorbeeld wiskunde: "Wat is de formule voor de oppervlakte van een cirkel?"
Voorbeeld taal: "Noem drie bijvoeglijke naamwoorden."
T1 - Training
Toepassen van kennis in een bekende, geoefende context. De leerling past een geleerde procedure toe op een standaardsituatie die lijkt op wat in de les is behandeld.
Voorbeeld wiskunde: "Bereken de oppervlakte van een cirkel met straal 5 cm."
Voorbeeld taal: "Onderstreep alle bijvoeglijke naamwoorden in de volgende zin."
T2 - Transfer
Toepassen van kennis in een nieuwe, onbekende situatie. De leerling moet zelf bepalen welke aanpak nodig is en eventueel meerdere stappen combineren.
Voorbeeld wiskunde: "Een pizza heeft een diameter van 30 cm. Hoeveel cm² pizza krijg je per punt als je de pizza in 8 gelijke stukken snijdt?"
Voorbeeld taal: "Herschrijf de tekst zodat deze formeler klinkt."
I - Inzicht
Het hoogste niveau: analyseren, evalueren of creëren. De leerling moet nadenken over het 'waarom' en verbanden leggen die niet expliciet aangeleerd zijn.
Voorbeeld wiskunde: "Leg uit waarom de oppervlakte van een cirkel toeneemt met het kwadraat van de straal."
Voorbeeld taal: "Wat is het effect van de woordkeuze van de auteur op de lezer?"
Een goede toets bevat vragen op alle vier de niveaus, afgestemd op het niveau van de leerlingen en de leerdoelen.
Verdeling in een toets
Een veelgebruikte vuistregel voor de verdeling:
- Reproductie: 20-30% van de punten
- Training: 30-40% van de punten
- Transfer: 20-30% van de punten
- Inzicht: 10-20% van de punten
Let op: deze verdeling hangt af van het niveau van de klas en het moment in het schooljaar.
Tips voor het maken van RTTI-vragen
- Begin bij de leerdoelen - Welk gedrag wil je zien? Dat bepaalt het niveau.
- Varieer de context - Dezelfde vaardigheid kan op verschillende niveaus getoetst worden door de context te veranderen.
- Wees duidelijk - Een vraag moet ondubbelzinnig op één niveau passen.
- Controleer de verdeling - Tel na het maken de punten per niveau.
Tot slot
RTTI is geen doel op zich, maar een hulpmiddel om betere toetsen te maken. Door bewust na te denken over het niveau van je vragen, maak je toetsen die echt meten wat leerlingen kunnen.